Artikel

Een supermarkt vol keurmerken

Door | 21 november 2016

Vorige maand presenteerde Milieu Centraal de ordening van keurmerken op duurzame voeding. Resultaat: een selectie van 11 topkeurmerken onder de 90 (!) keurmerken en bedrijfslogo’s die consumenten in de supermarkt kunnen aantreffen op de verpakking van hun voeding.

 

 

Door Ingrid Aaldijk, projectleider keurmerken bij voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal

 

Dit zijn de toppers onder de duurzame keurmerken op voeding (in alfabetische volgorde):

  1. ASC
  2. Beter Leven keurmerk (2 en 3 sterren)
  3. Demeter
  4. EKO
  5. Europees keurmerk voor biologische landbouw
  6. Fairtrade
  7. Milieukeur
  8. MSC
  9. Rainforest Alliance
  10. RSPO Certified Sustainable Palm Oil
  11. UTZ

 

Daarnaast behalen het Duitse keurmerk Naturland (voor biologische vis) en het Zweeds keurmerk KRAV, die je ook in Nederlandse winkels kunt aantreffen, de hoogste score.

Alle scores van de 90 keurmerken en bedrijfslogo’s op voeding zijn te vinden op: www.keurmerkenwijzer.nl.

 

11 topkeurmerken: zijn dat er niet nog steeds erg veel?

Tijdens een interview gaf BNR Nieuwsradio aan 11 topkeurmerken nog steeds (te) veel te vinden. Als je van 90 keurmerken en logo’s naar 11 toppers gaat is dat een flinke stap, maar toegegeven: ze zijn nog niet voor iedereen in een keer te onthouden. Gelukkig gaat het om slechts 1 tot 4 keurmerken per productgroep:

  • ASC en MSC voor vis
  • Beter Leven voor dierlijke producten zoals vlees en eieren
  • Fairtrade, UTZ en Rainforest Alliance voor tropische producten
  • RSPO voor duurzame palmolie
  • Europees keurmerk voor biologisch, EKO, Demeter en Milieukeur vindbaar op alle voedingsproducten

 

Met deze selectie van 11 topkeurmerken hopen we een bijdrage te leveren aan het verminderen van de verwarring door de wildgroei van keurmerken. Hiermee kunnen keurmerken hun oorspronkelijke functie terugkrijgen:

  1. Een betrouwbaar hulpmiddel voor consumenten om een duurzame keuze te maken;
  2. Een mogelijkheid voor een bedrijf of organisatie om specifieke producten te onderscheiden op duurzaamheid.

 

Aanbevelingen

Tenslotte hebben we aanbevelingen opgesteld voor de marktpartijen. Zij zijn degenen die de keurmerken en logo’s in het leven roepen, aanbieden, ze beheren en er gebruik van maken. Keurmerken en logo’s zijn een uiting van erkenning voor de duurzaamheidsprocessen die in toenemende mate gaande zijn bij zowel de producenten, fabrikanten en retailers. Er is dan ook een duidelijke trend richting meer aandacht voor duurzaamheid. Volgens de meest recente Monitor Duurzaam Voedsel stijgt het aandeel duurzaam voedsel al voor het zesde jaar op rij tot 8% in 2015.

 

Aanbevelingen voor het versterken van de geloofwaardigheid van keurmerken:

  1. Draag bij aan het vergroten van de bekendheid van de topkeurmerken. Een grotere bekendheid zorgt voor een aantrekkende werking op consumenten. Zij hebben een duidelijker handelingsperspectief bij duurzaam boodschappen doen en daarmee krijgen ze het vertrouwen terug in keurmerken. Vaker kiezen voor topkeurmerken leidt tot duurzaamheidswinst.
  2. Zoek aansluiting bij de topkeurmerken in plaats van eigen bedrijfslogo’s in het leven te roepen. Een concreet voorbeeld zijn de diverse bedrijfslogo’s voor diervriendelijke kip. Deze logo’s stellen ongeveer dezelfde duurzaamheidseisen en die liggen net iets onder het niveau van Beter Leven 1 ster. Maar elk bedrijf heeft zijn eigen logo; er is geen sprake van ‘open toegankelijkheid’ voor gebruik van zo’n logo door andere partijen. Dit is niet overzichtelijk voor consumenten. Ons advies is dat de bedrijven de lat op kip iets ophogen naar het niveau van het Beter Leven Keurmerk met 1 ster.
  3. Verbeter de transparantie. Veel keurmerken en bedrijfslogo’s hebben hier in de loop van de pilot actie op moeten ondernemen, omdat zij er door Milieu Centraal op gewezen waren. In het algemeen vertellen zowel keurmerkeigenaren als bedrijven op hun website een voor de consument begrijpelijk verhaal over hun duurzaamheidseisen of -beleid. Bij bedrijfslogo’s is het bijbehorende eisenpakket achter dit verhaal echter minder goed vindbaar en zijn de eisen minder toetsbaar geformuleerd.
  4. Versterk het sanctiebeleid. Het merendeel van de bedrijfslogo’s heeft geen sanctiebeleid (73 %). Dit is in groot contrast met de keurmerken waarvan 91% wél een sanctiebeleid heeft. Overigens wordt er veelal nog slecht gerapporteerd over handhaving.
  5. Versterk de onafhankelijke controlemechanismen bij de bedrijfslogo’s. Tijdens deze beoordelingsronde werd systeemverificatie nog beoordeeld met de hoogst haalbare score op controle, dit was vooral omdat geen van de bedrijfslogo’s voldoet aan een controle door een onafhankelijk geaccrediteerde partij. Dit zou wel een verbetering zijn.

 

Aanbevelingen specifiek voor de topkeurmerken

Ook de eigenaren van de topkeurmerken kunnen nog stappen zetten om meer samen te werken en daarmee duidelijkheid te creëren in keurmerkenland. Zo zijn er nu drie topkeurmerken voor betere leef- en arbeidsomstandigheden in de tropen: Fairtrade, Rainforest Alliance en UTZ. Het zou mooi zijn wanneer zij nader kunnen samenwerken of misschien zelfs zouden fuseren tot 1 topkeurmerk. Consumenten kennen vaak de verschillen niet. Ditzelfde geldt voor de twee topkeurmerken voor vis: ASC (kweekvis) en MSC (wild gevangen vis). Ook zij zouden kunnen samenwerken. Eén beeldmerk voor duurzame vis zou voor consumenten duidelijker zijn. En om nog even bij vis te blijven: er missen momenteel nog ambitieuze eisen voor dierenwelzijn bij vis. ASC en MSC zouden daarbij samen kunnen werken met Beter Leven om deze eisen verder uit te werken en te implementeren.

 

Wat is het verschil tussen een keurmerk en een bedrijfslogo?

Milieu Centraal maakt onderscheid in de partij die de eisen beheerd. Is dat een onafhankelijke partij? Dan noemen we het een keurmerk, is het een partij of samenwerking die zelf belang heeft bij het verkopen van het product, dan is het een bedrijfslogo. Dit zegt alleen iets over het onderscheid tussen keurmerk en bedrijfslogo, niet over duurzaamheidsambitie van de eisen of de mate van controle.

Een keurmerk heeft als extra voordeel dat deze aangevraagd kan worden door iedereen die voldoet aan de aanmeldingseisen. Bedrijfslogo’s kunnen daarentegen niet aangevraagd worden door andere bedrijven, waardoor je sowieso in de hand werkt dat er meerdere logo’s ontstaan die inhoudelijk ongeveer hetzelfde beogen.

 

Periodieke ordening

De ordening van duurzaamheidskeurmerken en -logo’s betrof een pilot. Over het geheel genomen heeft Milieu Centraal positieve feedback gekregen op het proces met stakeholders, experts en beeldmerkeigenaren. Daardoor zijn er solide beoordelingen en een goed reviewproces tot stand gekomen. Er zijn veel lessen uit te trekken, waarmee de methodiek verder doorontwikkeld kan worden en de impact van duurzaamheidskeurmerken verder kan worden vergroot.

 

Het ministerie van Economische Zaken heeft Milieu Centraal gevraagd om over twee jaar opnieuw een ordening aan te brengen, om een voortdurende kwaliteitsverbetering te stimuleren. Dit zorgt ervoor dat keurmerken zichzelf voortdurend verder ontwikkelen, en de lat steeds iets hoger zullen leggen. Hierdoor ontstaat een ‘race to the top’ waarbij de duurzaamheidsimpact blijft groeien en de topkeurmerken ook met recht toppers genoemd kunnen blijven worden.

 

Over Ingrid Aaldijk

Sinds 2008 werkzaam bij Milieu Centraal. Als projectleider verantwoordelijk voor onder meer: - het ordeningstraject van keurmerken op duurzame voeding: www.keurmerkenwijzer.nl - de campagne klimaatklappers om mensen te betrekken bij de klimaatproblematiek: www.klimaatklappers.nl - de media- en sociale media strategie

Deel dit artikel

[sharify]

Reacties

We hopen dat de discussies die plaatsvinden op TGTHR energiek en constructief zijn en aanzetten tot nadenken! Om een reactie te kunnen plaatsen moet je je inloggen of gratis registreren. Je eerste reactie moet door de redactie worden goedgekeurd. De hieropvolgende reacties worden automatisch geplaatst. De redactie houdt zich het recht voor te lange reacties in te korten. Reacties die overdreven commercieel, kleingeestig, beledigend of off-topic zijn, kunnen door de redactie worden verwijderd. Alle berichten worden eigendom van TGTHR.

Magazine TGTHR

Wil jij de nieuwsbrief ontvangen?

Met onze nieuwsbrief ben je altijd op de hoogte van de laatste duurzame artikelen,
whitepapers, events en interessante blogs! Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Klik hier om je aan te melden
  • We willen allemaal duurzaam bezig zijn, maar óók blijven ondernemen. Daarom informeren wij je met zorgvuldig geselecteerde artikelen over duurzaam ondernemen. Hiermee willen wij je verbinden met ons netwerk én handvatten geven om een succes te maken van duurzaamheid binnen jouw organisatie.

  • Copyright 2018 | TGTHR, samen duurzaam ondernemen