Hoe Accolade succesvol medewerkers betrekt in hun verandertraject2 Er zijn talloze innovaties in het pand uitgevoerd
    Artikel

    Van onderop veranderen naar een duurzame organisatie

    Hoe Accolade succesvol medewerkers betrekt in hun verandertraject

    Door | 21 juni 2018

    De directie van Woningcorporatie Accolade (Heerenveen) besloot in 2015 vol in te zetten op duurzaamheid, met als ambitie een volledig duurzaam opererende organisatie in 2040. Het bestuur wilde dit veranderproces niet top-down aan de medewerkers opleggen. Liever zagen ze dat de medewerkers zélf de route naar een duurzaam Accolade zouden uitstippelen. Dat gebeurde onder andere door hen te laten pitchen voor hun eigen ideeën. Niet om hen eventueel te kunnen afwijzen, maar om te kunnen zien of het echt menens was. Dat iemand de moeite wil nemen om voor zijn/haar mening een pitch voor te bereiden, zegt iets over motivatie. De aanpak sloeg in als een bom, de pitchers kwamen uit alle hoeken van de organisatie: van secretariaat tot technische dienst en van inkoop tot groenbeheer.

     

    Wat kun je doen om werknemers actief bij een verandertraject te betrekken? Dat is een vraag die Rein Swart, directeur/bestuurder van Accolade, altijd gefascineerd heeft. ‘Wat zijn de juiste knoppen waar je aan kunt draaien? Mijn ervaring is, dat veranderingen in een organisatie het meest succesvol doorgevoerd kunnen worden als ze van onderaf opgepakt worden. Op die manier werkt Accolade. Niet alleen voor de medewerkers, maar evenzeer voor de huurders van onze woningen. Vanuit eigen verantwoordelijkheid iedereen erbij halen, dat is onze filosofie.’

     

    Om de richting aan te geven, zette Accolade eerst de algemene strategie in één lijn met de beginselen van ‘The Natural Step’. ‘Vervolgens wilden we onze mensen betrekken in wat een duurzame organisatie is. Daarom moesten we het thema natuurlijk actief uitdragen’, legt Rein uit. ‘Je gaat verder dan alleen vertellen. Je toont concreet aan wat duurzaamheid betekent voor onze aardkloot, voor de toekomst van onze kinderen, voor onze woningen, onze huurders en voor bijvoorbeeld ons kantoor. En betrek in dat verhaal vooral de kostenvoordelen die het kan opleveren.’

    In dit kader maakte de organisatie onder meer uitstapjes naar tapijtfabrikant Interface, bezochten medewerkers een energieneutraal woningproject van ‘Woonbedrijf Eindhoven’ en hield Peter Smith een lezing over de rampzalige gevolgen van zwerfafval.

     

     

    Hoe Accolade succesvol medewerkers betrekt in hun verandertraject - 1 Rein Swart2

    Rein Swart, directeur/bestuurder van woningcorporatie Accolade: ‘De kracht van het verhaal is, dat het zichzelf gaat vertellen.’

     

     

    Wie wil er mee?

    Als professionele coach bij de uitrol van het duurzaamheidsproject werd Hilda Feenstra van Local Matters uitgenodigd. Hilda schreef in het eerste TGTHR-nummer van vorig jaar een mooi verhaal over waarom ‘Hoe krijg ik ze mee’ een verkeerde vraag is.

    ‘Mijn kennismaking met Hilda is een prachtig voorbeeld van hoe vreemd het toeval kan lopen. Toen ik haar voor het eerst ontmoette, vertelde ze me, dat ze ZZP-er was en helaas niet genoeg verdiende om een kantoor te huren. Ze bood me aan – in ruil voor een ruimte – van alles te willen doen: poetsen, afwassen, toiletten schoonmaken… Maar ook: projecten begeleiden. Ik werd meteen geraakt door haar aanstekelijke “anders denken” en haar passie om mensen méé te krijgen in veranderprocessen. Ze heeft een effectief instrument ontwikkeld om de werkvloer actief te betrekken. Ik hoefde dan ook niet lang na te denken over haar aanbod om ons project te coachen.’

     

    ‘Met de “wie-wil-er-mee”-vraag in gedachten, opperde Hilda het idee onze medewerkers te laten pitchen voor een rol als ­ambassadeur in het duurzaamheidsproject. Een gedachtegang die ­natuurlijk direct strookte met onze voorkeur voor een ­bottom-up-aanpak’, vertelt Rein. ‘Die pitches werden enthousiast opgepakt en sindsdien brengen de ambassadeurs op allerlei manieren duurzaamheid onder de aandacht. Begeesterd, vrolijk en aanstekelijk. Ze geven workshops, maken filmpjes, nemen initiatieven, spreken zich uit en verbinden collega’s die dezelfde doelen nastreven.

    Hoewel Accolade best een resultaatgerichte cultuur kent, mogen de ambassadeurs taken oppakken zonder dat daaraan specifieke, meetbare afspraken gekoppeld zijn. De enige voorwaarde is, dat ze “aansprekende resultaten” bereiken. En dat doen ze! Onder andere door workshops te geven aan hun collega’s.’

     

     

    Veranderingen in een organisatie kunnen het meest succesvol doorgevoerd worden als ze van onderaf opgepakt worden

    Ik ben duurzaam

    Na de eerste workshop verspreidde het nieuws zich al snel dat het zo leuk en inspirerend was. En na drie maanden hadden 100 van de 180 medewerkers aan een workshop deelgenomen. Die medewerkers gebruiken nu dezelfde taal en toets voor duurzaamheid. Ze brengen ideeën in en hebben allemaal een persoonlijk doel geformuleerd om vanuit de eigen invloedssfeer bij te dragen aan het volledig duurzaam maken van Accolade. Sommigen hebben hun invloedssfeer vergroot door een doel te kiezen buiten het eigen werkveld.

     

    Voorafgaand aan de workshop krijgen de deelnemers een vragenlijst om hun kennis en betrokkenheid over duurzaamheid te meten. Wie de workshop heeft gevolgd, ontvangt een ‘button’ met ‘Ik ben duurzaam’: een mooie herkenning voor andere deelnemers. Omdat de workshops op open inschrijving worden gegeven en niet per afdeling, ontstaat er tevens veel kennisuitwisseling, begrip en kruisbestuiving tussen de verschillende onderdelen van de organisatie. Er komen betekenisvolle gesprekken op gang over of Accolade nu wel de goede dingen aan het doen is, bijvoorbeeld met het verduurzamen van haar woningen.

     

    ‘Je mag het niet verder vertellen, maar eigenlijk ben ik danig verrast door de pitches en de ambassadeurs; er straalt een passie uit die ik niet kende’, vertelt Rein Swart. ‘Heel voorzichtig komen er ideeën, zoals papierarm werken, duurzame voeding in de kantine, led-verlichting, circulair denken, elektrische scooters en auto’s, duurzaam inkopen, noem maar op. Al die voorstellen zijn of worden nu uitgevoerd, maar voor mij is het belangrijkst, dat mensen het onderwerp tussen de oren krijgen. Ook bij mij trouwens… Ik ben bijvoorbeeld een verwoed Harley David­sonrijder, maar bij de gedachte hoeveel die dingen vervuilen, heb ik geen nieuwe aangeschaft.’

     

    Intussen is de cultuur bij Accolade wezenlijk veranderd. Alles komt samen, er is meer kennis en bewustzijn, de activiteiten worden door een duurzaamheidsbril bekeken. Medewerkers voelen zich uitgenodigd om mee te doen: door de verantwoordelijkheid bij hen te leggen zijn ze eigenaar geworden. Het begint met slimme oplossingen, die bedrijfsbreed gewaardeerd worden. Zo ontstaat een sneeuwbaleffect waarin steeds meer mensen het voortouw nemen.

     

     

    Hoe Accolade succesvol medewerkers betrekt in hun verandertraject - kantoorpand

    Links: De Kas is een moderne en opvallende entree naar het kantoorpand in Heerenveen. In dit gebouw werken verschillende ondernemers vanuit gebruikte zeecontainers. Alle ondernemingen hebben raakvlakken met duurzaamheid.
    Rechts: Het gerenoveerde kantoorpand van Accolade: old school is in een new school omgetoverd, het is nu een A+++ gebouw.

     

     

    Innovatief kantoorgebouw

    Accolade werkt hard om duurzaamheid stevig te verankeren. Elke stap telt en als verhuurder van 16.000 huizen kan de corporatie veel verschil maken, te beginnen bij het zoveel mogelijk toepassen van duurzame maatregelen in de bestaande woningvoorraad.

     

    ‘Uiteraard was het zaak primair met onze eigen huisvesting een helder signaal uit te zenden’, benadrukt Swart. ‘Accolade is een fusie van drie corporaties en daarom was een nieuw kantoorgebouw op een centrale plek noodzakelijk. Uiteindelijk kozen we voor een monumentaal pand in Heerenveen, een oude school uit 1958. Dit monument wilden we volledig duurzaam renoveren en inrichten.’

    ‘De verbouwing is grotendeels circulair en conform de beginselen van The Natural Step uitgevoerd. De aanpassingen aan de buitenkant zijn minimaal. Aan de binnenkant heeft het pand echter een metamorfose ondergaan, met behoud van authentieke elementen en inrichting met een knipoog naar de oude bestemming als schoolgebouw.’

    Er zijn talloze innovaties in het pand uitgevoerd. Om warmte binnen te houden is het hele dak van binnen behandeld met een speciale pur. In alle vensters zijn HR++ achterzetramen geplaatst en de veertien centimeter dikke gevelisolatie is van Isovlas, een afvalproduct van linnen. Warmte komt uit een warmtepomp en zonnecollectoren, een uitgekiend klimaatsysteem zorgt door het perfect mengen van de lucht in de ruimtes zelf. Door het creëren van pulserende luchtdrukvariaties gaan de luchtmoleculen op een diffuse wijze voortbewegen. Dit veroorzaakt een ongerichte luchtstroom. Een heel groot verschil met traditionele systemen, waarbij de luchtstroom vanuit een radiator of een ventilatierooster komt. Tocht, hitte aan het plafond of een koude vloer bestaan niet meer, overal is het even aangenaam.

     

     

    Het is verleidelijk om steeds slimmere innovaties af te wachten, maar dan wacht je elke dag op morgen

    Circulair en speels karakter

    In de elektrische installaties zijn energiezuinige maatregelen doorgevoerd. In elke ruimte kijken bewegingssensors mee voor het aan- en uitschakelen van de led-verlichting. Op het dak zijn zonnepanelen geplaatst en het binnenklimaat is CO₂-gestuurd: aan de hand van de hoeveelheid CO₂ weet het systeem hoeveel mensen in een ruimte aanwezig zijn en kan op grond van die gegevens de luchttoevoer aanpassen.

     

    In het interieurontwerp is het circulaire en speelse karakter consistent doorgezet met de toepassing van gebruikte materialen. Oude deuren uit huurhuizen vormen nu een decoratieve achterwand in de receptie en koperen leidingen dienen als houders voor de plafondlampen. Balies, tafeltjes en stoelen zijn van sloophout, enkele setjes kunststof stoelen werden 3D-geprint met materiaal van oude koelkasten, akoestisch materiaal was ooit oud papier en zelfs de vloerbedekking komt uit de recycling.

    In het kader van Bewust Werken zijn in het pand diverse soorten werkplekken opgenomen, van rustig tot bruisend. Daarnaast vinden we er ruimtes om elkaar te ontmoeten en is er zelfs één ingericht als een soort gymzaal, geschikt om bewegend te werken. De hele verbouwing en het bepalen van de inrichting is mede gebaseerd op de diverse inspiratiesessies met medewerkers van Accolade.

     

     

    Hoe Accolade succesvol medewerkers betrekt in hun verandertraject 3a Een circulaire inrichting gebruikte stoelen en tafels van sloophout

    Een circulaire inrichting met gebruikte stoelen en tafels van sloophout.

     

     

    Olievlekwerking

    ‘Door alle ingrepen is onze old school in een new school omgetoverd, het is nu een A+++ gebouw’, meent Swart. ‘We worstelen nog enigszins met het verduurzamen van bestaand bezit, een uitdaging waarvoor de meeste corporaties in Nederland zich geplaatst zien. Hier kunnen we de meeste winst behalen, maar doordat de ontwikkelingen razendsnel gaan, zou je te lang kunnen aarzelen met de juiste ingrepen. Het is verleidelijk om steeds slimmere innovaties af te wachten, maar dan wacht je elke dag op morgen. Het is een kwestie van gewoon beginnen: plaats zoveel mogelijk zonnepanelen, isoleer, focus op circulariteit en produceer alleen nieuwbouw die energieneutraal is. We zijn een jaar of vier geleden gestart met nul-op-de-meter woningen, een geslaagd project. Op dit moment onderzoeken we of dat principe toepasbaar is op woningen die op het punt staan van huurder te wisselen. Je hebt dan voldoende tijd en ruimte om zo’n pand grondig aan te pakken en dat levert vaak een olievlekwerking op bij de buren en de rest van de wijk. Zeker als de buitenwereld ziet dat duurzaamheid ook een reële lastenverlichting oplevert.’

     

     

    Dan kan het af en toe flink schuren. Niet erg trouwens, want door te schuren krijg je de mooiste glans, nietwaar?

    Naast de technische maatregelen is Accolade al een tijdje aan de slag met haar cultuuromslag naar een volledig duurzame organisatie. Vaak zie je bij dit soort ingrijpende veranderingen dat het animo weglekt en mensen langzamerhand vervallen in de oude, bekende patroontjes. ‘Daar is hier geen sprake van, maar we merken wel dat er behoefte is om de zaak levend te houden. De ambassadeurs kwamen kortgeleden met het plan om een boom te plaatsen waarin alle ideeën, successen en herinneringen opgehangen worden. Er is duidelijk vraag naar een stimulans voor ingevingen en het vieren van resultaten. Een middel om dingen tastbaar, voelbaar en zichtbaar te maken. Ook krijg ik vaak het verzoek om meer ruimte voor het daadwerkelijk uitvoeren van initiatieven. Daar ben ik terughoudender in geworden; we hebben het al behoorlijk druk. Dan kan het af en toe flink schuren. Niet erg trouwens, want door te schuren krijg je de mooiste glans, nietwaar?’

     

     

    Accolade - in het kader van bewust werken

    In het kader van Bewust Werken zijn in het pand diverse soorten werkplekken opgenomen, van rustig tot bruisend. Daarnaast vinden we er ruimtes om elkaar te ontmoeten en zelfs één ingericht als een soort gymzaal, geschikt om bewegend te werken. Er zijn talloze innovaties in het pand uitgevoerd. Om warmte binnen te houden is het hele dak van binnen behandeld met een speciale pur. In alle vensters zijn HR++ achterzetramen geplaatst en de 14 centimeter dikke gevelisolatie is van Isovlas, een afvalproduct van linnen.

     

     

    Duurzaamheidsvirus

    ‘Veel medewerkers, met name de ambassadeurs, nemen het duurzaamheidsvirus mee naar huis’, weet Swart. ‘Ze passen de eigen woning aan, letten meer op de afvalstromen, vervangen energievreters en gaan wat vaker met de fiets of het openbaar vervoer. Dat enthousiasme slaat over naar anderen, een bijwerking die je vooraf niet zo gauw zou verwachten. De kracht van het verhaal is, dat het zichzelf gaat vertellen. Je hoeft er geen ingewikkelde marketingcampagnes op los te laten.’

     

    ‘Desalniettemin proberen we als verhuurder stapsgewijs onze bewoners bewuster te maken. Ook zij hebben verantwoordelijkheden, ze zijn mede onderdeel van het probleem, dus mede onderdeel van de oorzaken. Een aantal huurders gaat daarin mee, maar menigeen wijst evenzeer naar een achterblijvende particuliere sector en overheid. Dat begrijp ik zeker; er mag op die terreinen inderdaad meer beweging komen. Je kunt duurzaamheid niet neerleggen bij de mensen met de smalste beurs. Toch kun je je er niet langer achter verschuilen; door naar anderen te wijzen los je niets op.’

     

    ‘In de nieuwbouwprojecten kunnen we anderzijds heel wat meer invloed uitoefenen. De spelregels van The Natural Step zijn een van de belangrijkste voorwaarden in onze aanbestedingen. Bouwers die er niet aan meedoen, zijn uitgesloten’, betoogt Swart. ‘En gelukkig zie ik dat veel collegacorporaties – ook de nog niet zo duurzame – daar een voorbeeld aan nemen.’

     

     

     Tips om medewerkers te betrekken in verandertrajecten

    Organisaties breken zich keer op keer het hoofd hoe ze medewerkers kunnen betrekken in grote verandertrajecten. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om duurzaamheid of om andere omwentelingen. Bij Accolade lijkt die bottleneck aan de kant geschoven doordat de leiding niet de obligate top-down vraag stelde ‘Hoe krijgen we ze mee?’ maar een bottom-up uitnodiging maakte in de vorm van: ‘Wie wil er mee?’. Daarmee werden medewerkers getriggerd om samen op reis te gaan, om samen de koers uit te zetten naar een duurzame organisatie. Het werd aan ieders eigen beoordeling overgelaten of hij/zij een bijdrage wilde leveren. De aanpak leverde een unieke selectie op van gemotiveerde, geïnteresseerde en enthousiaste ambassadeurs.

     

    Directeur Rein Swart is uitermate tevreden over de afloop en het resultaat van het project in Heerenveen. ‘Het bestuur moet erin geloven en de passie moet van onderop komen. Zoek naar kartrekkers, naar koplopers die er zelf mee aan de slag gaan. Geef waardering, hef initiatiefnemers op het schild en laat hen dat ook in je directe contact merken. Vier je successen!’

     

    ‘Let op de valkuil dat je te veel, te snel wilt. Steek je energie in dingen die goed gaan. Kijk naar iemands competenties en waardeer vooral de moed om kennis aan anderen over te dragen. Laat mensen aanhaken omdat ze anderen zien groeien. Durf los te laten!’

     

    ‘Wees duidelijk over je doel en maak medewerkers eigenaar van hun taken! Accolade wil naar een toekomst waarin alle woningen energieneutraal zijn. Fossiele grondstoffen zijn taboe, ook in de mobiliteit. De organisatie is volledig circulair in doen en laten. Door niet meer als een idioot te bestraten, wordt de omgeving groener en vriendelijker. Streef naar duurzame inzetbaarheid, investeer in vitaliteit en zorg voor een mooie balans tussen privé en zakelijk. Tot slot: wij hebben als deadline 2040 vastgesteld. Die einddatum is echter geen enkele reden om niet kleine of grote verbeteringen al vandaag aan te pakken…’

     

    Lees meer over duurzaamheid bij Accolade

    Lees meer over ‘The Natural Step’

    Lees waarom ‘Hoe krijgen we ze mee?’ de verkeerde vraag is

    Lees meer over ‘Bewust Werken’

    Over Peter Nilwik

    Peter Nilwik is duurzaam ondernemer, adviseur en één van de redacteuren van TGTHR.

    Reacties

    We hopen dat de discussies die plaatsvinden op TGTHR energiek en constructief zijn en aanzetten tot nadenken! Om een reactie te kunnen plaatsen moet je je inloggen of gratis registreren. Je eerste reactie moet door de redactie worden goedgekeurd. De hieropvolgende reacties worden automatisch geplaatst. De redactie houdt zich het recht voor te lange reacties in te korten. Reacties die overdreven commercieel, kleingeestig, beledigend of off-topic zijn, kunnen door de redactie worden verwijderd. Alle berichten worden eigendom van TGTHR.

    Magazine TGTHR

    Wil jij de nieuwsbrief ontvangen?

    Met onze nieuwsbrief ben je altijd op de hoogte van de laatste duurzame artikelen,
    whitepapers, events en interessante blogs! Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

    Klik hier om je aan te melden
  • We willen allemaal duurzaam bezig zijn, maar óók blijven ondernemen. Daarom informeren wij je met zorgvuldig geselecteerde artikelen over duurzaam ondernemen. Hiermee willen wij je verbinden met ons netwerk én handvatten geven om een succes te maken van duurzaamheid binnen jouw organisatie.

  • Copyright 2018 | TGTHR, samen duurzaam ondernemen