Fran Bambust

Column, Magazine

Column Fran Bambust

Niet vragen, maar geven

Door | 11 april 2017

Toen ik klein was, zeiden volwassenen wat ik moest doen. ‘Doe het licht uit.’ ‘Zet die verwarming uit.’ Dat was niet beleefd, maar wel doeltreffend. Later werd het beschaafder en kwamen de vragen. ‘Wil de laatste de lichten doven?’ Nu leek ik een keuze te hebben. Eigenlijk was dat niet zo, want het vraagteken was stiekem een uitroepteken in vermomming. Gaandeweg durfde ik dan ook ‘neen’ te antwoorden. Oeps.

 

Toen kwamen de argumenten. Het ‘nee’-antwoord werd angstaanjagend ingekleurd. ‘Als je “nee” zegt, zitten we binnenkort zonder grondstoffen, met zure regen, klimaat­verandering, met dood, vernieling en het einde van de wereld.’

Mondjesmaat werden zo nieuwe mensen overtuigd. Maar nog steeds zeiden veel mensen ‘nee’. Er kwamen variaties op de doemberichten en steeds weer was het vijf voor twaalf. Steeds vijver voor twaalf. Zo vijver intussen, dat mensen eromheen beginnen te lopen, liever dan erin te verdrinken. De horrorargumenten tegen het boze ‘nee’ leken uitgewerkt.

 

Tijd dus voor ‘ja’. Laten we het eens over de ‘ja’ hebben, over het gewenste gedrag. En laten we er ook echt om geven, om dat gedrag. Laten we… geven.

Laten we goesting geven. Ah, dat heerlijke Vlaamse woord. Goesting is onderbuik. Goesting is persoonlijk. Ik wil het gewenste gedrag zien als iets dat mij past. Ik wil verwachtingen koesteren, vooruitblikkend kunnen zeggen: ‘ja, dat wil ik’. Ik wil een gedrag annex toekomstbeeld waarvoor ik, zonder verlies van eigenwaarde, zonder dwang, maar vol hoop kan kiezen.

 

Laten we toegang geven. Ik wil het gewenste gedrag vlot en makkelijk, zonder al te veel gedoe kunnen stellen. Geef me op het juiste moment tips, knipoogjes, kleine ­incentives en voldoende hulp.

Laten we gelijk geven. Bij dat gedrag wil ik voelen dat ik het goed deed en dat het mij past. Laat me trots zijn op mijn eigen vondsten, keuzes en gedrag. Laten we zin geven en nog meer goesting. Kader die beleving in dat toekomstbeeld en toon me hoe zinvol ik, wij, bezig zijn. Dat moeten we weer durven zeggen. We kunnen beter, jawel, maar ‘wij zijn goed bezig’.

 

Dat geeft me goesting om door te gaan. En moeten we geven. Om duurzaam gedrag moet je niet vragen, maar geven.

 

 

Over Fran Bambust

Fran Bambust (1965, Brugge) is de moeder van het 7E-model voor gedragsveranderings­trajecten. Ze werkte voor communicatiebureau’s en adviseert nu vooral beleidsvoerders, ook maakte ze televisieprogramma’s, hielp tentoonstellingen bouwen en schreef ze kinder­boeken. Ze woont sinds kort in Nederland met haar vriendin en haar twee poezen.