Dilemma's en valkuilen van samenwerken 'We wilden laten zien dat het kan'
    Interview, Partnerschappen

    Serie 'Partnerschappen' deel I

    Over dilemma’s en valkuilen van samenwerken: de duurzame A15

    Door | 20 mei 2016

    Steeds meer bedrijven werken aan de oplossing van sociale vraagstukken. Soms alleen, maar steeds vaker in samenwerking met maatschappelijke organisaties. Dat gaat de ene keer beter dan de andere keer. De uitdaging voor beide partijen is het maximale uit de samenwerking te halen.

     

    Samenwerking tussen bedrijven en maatschappelijke organisaties is geen hogere wiskunde. Wel stuiten mensen in de praktijk op steeds dezelfde dilemma’s en valkuilen. Wilma Roozenboom schreef een boek over dergelijke samenwerkingsverbanden. ‘Een bedrijf is geen goed doel’ verscheen begin 2016 bij Koninklijke Van Gorcum. Onderstaand interview staat erin. De komende maanden verschijnen op deze plek meer van dergelijke interviews.

     

    Het project: De eerste duurzame snelweg ter wereld

    Milieudefensie, Eneco, de Nationale Postcode Loterij en Athlon Car Lease probeerden tussen 2012 en 2015 van de A15 de eerste duurzame snelweg ter wereld te maken. Het doel was 40.000 mensen in elektrische (deel)auto’s op lokaal opgewekte stroom uit zon en wind op de A15 te laten rijden – de drukke verkeersader van Rotterdam naar Nijmegen. Via instapdagen, testrijders, deelname van taxi’s en rijscholen hebben in drie jaar tijd inderdaad 40.000 mensen kennis gemaakt met elektrische auto’s. Sommigen van hen rijden er nu structureel in via een privélease-actie.

     

     

     

    Natuur en Milieu werkt samen met veel bedrijven. Voor Maarten van Biezen, hoofd mobiliteit, is dat vanzelfsprekend: ‘Door samenwerking met bedrijven kunnen we veel effectiever zijn. Het klassieke milieudenken is: je moet, en als je niet wilt dan dwingen we je wel. Want anders gaat de wereld ten onder. Maar van moeten verandert de wereld maar langzaam. Met willen gaat het sneller. Enthousiasmeren is de basis voor verandering. Om echt stappen te kunnen zetten in duurzaamheid heb je een groot draagvlak nodig. Door concrete samenwerking met bedrijven laat Natuur & Milieu zien wat er kan. We zien duurzaamheid inmiddels als smart business en zetten het ook zo neer. Het is uit het gekke-Gerrit-hoekje gekomen.’

     

    Athlon Car Lease was een van de partijen die de ambities van Project A15 van het eerste uur deelden en tekende met groot enthousiasme in als hoofdpartner. In 2013 moedigde Athlon Car Lease in het kader van deze samenwerking haar klanten in het gebied rondom de A15 aan om volledig elektrisch te gaan rijden. En er kwam een aantrekkelijk aanbod voor gezinnen om een elektrische auto uit te gaan proberen die rijdt op groene stroom. Maar een jaar later stapten ze weer uit het project.

     

     

    Om echt stappen te kunnen zetten in duurzaamheid heb je een groot draagvlak nodig

     

    Wat ging goed?

    Het paste in de strategie. Hans Blink, voormalig CEO van Athlon Car Lease en in de beginfase nauw betrokken bij Project A15: ‘Wij hadden als Athlon de visie ontwikkeld dat we niet langer een leasemaatschappij moesten zijn maar een mobiliteitsprovider in een maatschappelijke context waarin trends spelen als delen, vergroening, elektrisch rijden. Dat betekende een ommezwaai in ons businessmodel. We moesten onze diensten en producten anders vormgeven.’

     

    Dat klinkt vaag, maar Blink maakt het snel concreet. Het gaat er bijvoorbeeld om consumenten te stimuleren na te denken of ze überhaupt wel moeten rijden door faciliteiten voor flexibel werken te bieden, zoals locaties met flexplekken, teleconferenties, et cetera. En het gaat om zaken als het autobezit loskoppelen van het gebruik door diensten te bieden zoals autodelen en een combikaart voor OV en fiets. En het gaat over zuinig rijden, met de minst vervuilende brandstofsoort. Blink: ‘Dat was dus de uitwerking van onze visie, de strategie. Dan ga je kijken hoe je draagvlak krijgt voor deze strategie. Project A15 paste daar naadloos bij. Je kunt dat gerust marketing noemen. We wilden de wereld laten zien dat we echt doen wat we zeggen. Laten zien dat het kan.’

     

    Van Biezen: ‘Bedrijven zoeken een podium. Of partners in producten. Of een onafhankelijke endorsement van de dingen die ze doen. Natuur & Milieu heeft sterke inhoudelijke milieukennis die we kunnen toepassen op producten en diensten. We weten waar we het over hebben. Dus onze opmerkingen over een CO₂-rapportage van een bedrijf snijden gewoon hout en hebben nut voor het bedrijf in kwestie. En we hebben een groot netwerk in de politiek, journalistiek, bedrijfsleven, wetenschap. Bovendien zijn we onafhankelijk – en die onafhankelijkheid bewaken we goed. Zonder onafhankelijkheid geen samenwerking.’

     

    Er was lol. Van Biezen: ‘Partijen moeten het leuk vinden om samen te werken. De USP van Natuur & Milieu is dat het leuk is om met ons samen te werken. Behalve dat je je doelen bereikt met ons, levert het je ook nieuwe energie op. We zijn creatief in hoe we ons doel bereiken. Dat geeft een bedrijf dat met ons samenwerkt ook energie. Je moet plezier en effectiviteit combineren. Het is de enige manier om succesvol te kunnen zijn.’

     

    De top werkte mee. Blink: ‘De top van het bedrijf moet de visie omarmen en bereid zijn om erin te investeren. En dat is meer dan alleen maar zeggen dat je het doet en het ergens in de organisatie beleggen. De eindverantwoordelijke van de organisatie moet zelf in het project meedraaien, deelnemen in het proces. Want die kan zich nergens meer achter verschuilen. Als je de derde of vierde managementlaag in de organisatie erbij hebt, is er altijd wel weer een manier om te zeggen dat het niet lukt omdat de manager er iets van vindt. In het traditionele, gangbare model maak je dan dus een projectgroep en een stuurgroep – en de eindverantwoordelijke zit in de stuurgroep, daar toont ‘ie ownership.’ Dat zat in dit geval goed.

     

    Er was een potentiële leider. Blink: ‘Je hebt een voortrekker nodig. Iemand die kan zeggen: leuk dat je dit verzint en ik snap het belang dat je erbij hebt, maar dit is de koers die we bepaald hebben. Anders is het lastig om de samenwerking handen en voeten te geven. Je kunt beter beginnen met wat minder partijen en later er een paar laten aansluiten. Werken met een soort kernteam. Als je er vanaf het begin te veel partijen bij betrekt, wordt het spaghetti. Een Poolse landdag. In het project A15 paste die rol goed bij Natuur & Milieu.’

     

     

    Je moet plezier en effectiviteit combineren. Het is de enige manier om succesvol te kunnen zijn

    Wat kon beter?

    De potentiële leider mocht niet leiden. Blink: ‘Dat leiderschap moet wel gegund worden. En Milieudefensie gunde het leiderschap niet aan Natuur en Milieu. Dat was jammer. Natuurlijk leiderschap moet je omarmen, desnoods verzekeren via algemene stemmen: dit is de leading partner.’

     

    De CEO ging weg en de samenwerking was onvoldoende ingebed in de organisatie. Blink: ‘Alle organisaties moeten dedicated zijn. Maak geld, mensen, energie en tijd vrij, anders word je zeker weer ingehaald door de werkelijkheid. Het moet er allemaal bij, naast de bestaande portefeuilles. Er gebeurt altijd wel iets in de reguliere bedrijfsvoering wat je kan afhouden van dit project. Dus als je er geen dedicated mensen op zet, gaat het zeker mis. Als de eigen organisatie er onvoldoende van is doordrenkt, dan zijn de paar mensen die ermee bezig zijn gauw geneigd om het los te laten als ze het intern niet meer verkocht krijgen.’

     

    Het werd crisis. ‘In de crisis gaan bedrijven risicomijdend gedrag vertonen, ze laten liefst alles bij het oude. Athlon is onderdeel van de Rabobank. In de financiële crisis koos de sector voor zekerheid. Voor een bekend businessmodel waarvan je weet dat het werkt. Het leasemodel is heel voorspelbaar. Je weet hoe het werkt: als je dit doet, heb je aan het eind dat verdiend. Projecten zoals de A15 hebben een hoge risicofactor; ze kunnen kannibaliseren op andere takken van je business. In plaats van een frontrunner is Athlon dus nu een follower geworden. Terwijl de eerste opzet was: we willen een pionier zijn. Een innovatief karakter hebben.’ Van Biezen: ‘Het was een ambitieus, groot project. We werkten op veel niveaus samen: elektrisch rijden, zakelijk autodelen, deelauto’s voor consumenten… En vervolgens is alles wat frivool is, weggesneden. Het is in een jaar tijd allemaal afgebouwd. We zijn weer terug bij af: de focus is op de kortere termijn. Dat was wel even slikken voor ons.’

     

    Van Biezen: ‘Misschien hadden we eerder het besluit om ermee te stoppen moeten forceren. Hadden we moeten zeggen: “Als we telkens weer moeten onderbouwen hoeveel business dit project jullie oplevert, dan gaan we dit project gewoon niet samen doen. We zijn hier niet om jullie business te genereren, met geld van de Nationale Postcode Loterij. Samenwerken is mooi, maar niet op deze manier.”’

     

     

    Maak geld, mensen, energie en tijd vrij, anders word je zeker weer ingehaald door de werkelijkheid

    En wat nu?

    Van Biezen: ‘Toen Athlon Car Lease wegviel, hebben we de propositie voor het privéleasedeel openbaar aanbesteed. Dat was eigenlijk misschien sowieso beter. Het aardige van aanbesteden is dat je het aanbod beter kunt vergelijken. In de kern gaat het ons om het aantrekkelijke leasecontract voor de consumenten. Athlon durfde de privélease uiteindelijk niet aan. Het ging hen om de grote aantallen, voor het elektrische rijden an sich liepen ze eigenlijk niet echt warm. De diverse opties bleken goed aanbesteedbaar. En sinds vorig jaar zijn er dus elektrische deelauto’s beschikbaar via privélease – ver onder de marktprijs.’ Grijnzend: ‘Wij zijn de eerste milieuorganisatie ter wereld die auto’s verkoopt.’

     

    Lees meer over het boek ‘Een bedrijf is geen goed doel’

    Lees meer over Project A15

    Lees de andere interviews in deze reeks

    Over Drs. Wilma Roozenboom

    Wilma Roozenboom begeleidt samenwerkingsverbanden tussen bedrijven en maatschappelijke organisaties. Ze is een strategisch en praktisch oliemannetje met oog voor uiteenlopende deelbelangen maar een focus op het gemeenschappelijke doel. Begin 2016 verscheen bij uitgeverij Koninklijke Van Gorcum haar boek 'Een bedrijf is geen goed doel' over samenwerking tussen bedrijven en maatschappelijke organisaties.

    Reacties

    We hopen dat de discussies die plaatsvinden op TGTHR energiek en constructief zijn en aanzetten tot nadenken! Om een reactie te kunnen plaatsen moet je je inloggen of gratis registreren. Je eerste reactie moet door de redactie worden goedgekeurd. De hieropvolgende reacties worden automatisch geplaatst. De redactie houdt zich het recht voor te lange reacties in te korten. Reacties die overdreven commercieel, kleingeestig, beledigend of off-topic zijn, kunnen door de redactie worden verwijderd. Alle berichten worden eigendom van TGTHR.

    Magazine TGTHR

    Wil jij de nieuwsbrief ontvangen?

    Met onze nieuwsbrief ben je altijd op de hoogte van de laatste duurzame artikelen,
    whitepapers, events en interessante blogs! Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

    Klik hier om je aan te melden
  • We willen allemaal duurzaam bezig zijn, maar óók blijven ondernemen. Daarom informeren wij je met zorgvuldig geselecteerde artikelen over duurzaam ondernemen. Hiermee willen wij je verbinden met ons netwerk én handvatten geven om een succes te maken van duurzaamheid binnen jouw organisatie.

  • Copyright 2018 | TGTHR, samen duurzaam ondernemen