willem lageweg
Column

Column Willem Lageweg

Voedseltransitie

Door | 15 november 2016 | 3 reacties

Een van mijn nieuwe activiteiten richt zich op het bevorderen van een duurzamer, eerlijker, gezonder en betaalbaar voedselsysteem, om te beginnen in en vanuit Nederland. Ik draag daar aan bij als lid van de adviesraad Alliantie Verduurzaming Voedsel, als meedenker bij het Platform Voedseltransitie, als lid raad van toezicht van het onderzoeksbureau Louis Bolk Instituut en als verkenner van een nationale voedselcoalitie. Op het discussieplatform Foodlog vindt over deze coalitie inmiddels een levendig debat plaats.

 

Dat het huidige voedselsysteem vastloopt wordt met de dag duidelijker. Door de kortzichtige focus op efficiency en grootschaligheid raken boeren, bodem en dieren steeds meer uitgeput. Diversiteit en weerstand gaan zienderogen achteruit. De grote spelers in toelevering, verwerking en afzet (supermarkten) hebben de touwtjes in handen. Maar ook daar kraakt het. Zo nam de beurswaarde van voedselgiganten in de afgelopen jaren flink af terwijl merken die inzetten op biologisch, gezond en streekproducten het juist steeds beter doen. Wessanen is hier een goed voorbeeld van.

 

Het aantal vernieuwers neemt inmiddels flink toe. Niet alleen Wessanen maar ook bedrijven als Hutten catering, Eosta, Unilever, Gulpener, Koppert Cress, Ekoplaza en Diverzio maken andere keuzes dan hun concurrenten – die zich vooral op prijs en volume richten. De nieuwe voorhoede beseft dat het gaat om meervoudige waardecreatie waarin people en planet ten minste even -belangrijk zijn als profit. Zij nemen de planetary boundaries als uitgangspunt en zoeken naar -nieuwe wegen waarin gezondheid, biodiversiteit en circulariteit de weg wijzen.

 

Als je deze lijnen doortrekt dan zijn er in de voedselsector grote veranderingen op til. Plantaardig wordt zeker in het westen veel belangrijker dan dierlijke eiwitten. Vlees zal niet aan heffingen kunnen ontkomen. Trueprice en truecost winnen terrein. De bodem moet weer in ere worden hersteld en het aantal koeien, varkens en kippen in ons land moet omlaag. De maatschappelijke weerstand tegen giganten als Bayer/Monsanto zal verder toenemen. Topmannen die te lang het oude spoor vasthouden – zoals de voorzitters van diverse koepels – verliezen snel aan geloofwaardigheid en draagvlak. Transitiedeskundigen en wetenschappers als Lucas Simons, Jan Paul van Soest, Pier Vellinga, Willem Ferwerda, Wouter van der Weijden en Jan Willem Erisman winnen aan invloed. Ook onder boeren zie je koplopers opstaan die nieuwe wegen inslaan. Jan Huijgen van de Eemlandhoeve, Jan Duijndam van de Bieslandhoeve en varkenshouder Hans Verhoeven uit Valkenswaard gaan, met anderen, voorop.

 

 

Er is behoefte aan leiderschap, aan een stevige overheid en aan consumenten die duurzaam en gezond voedsel op waarde weten te schatten, en daarvoor ook willen betalen

Met andere woorden, het ritselt van de vernieuwing in de agro- en foodsector. Dat is ook hard nodig, want uit tal van onderzoeken blijkt dat de uitstoot en de ecologische footprint van deze sector onverantwoord hoog zijn. En ook de sociale omstandigheden voor boeren en arbeiders in de keten – zowel in ons land als in landen waar wij sourcen – zijn onverantwoord slecht.

Ondanks het groeiende aantal koplopers zal de omslag nog veel weerstand en pijn opleveren. Er is behoefte aan leiderschap, aan een stevige overheid en aan consumenten die duurzaam en gezond voedsel op waarde weten te schatten, en daarvoor ook willen betalen. Laten dat nou alle drie domeinen zijn waar de veranderingen meestal zeer langzaam gaan. Alle reden om mij hier in de komende periode flink mee te gaan bemoeien.

 

 

Willem Lageweg