Artikel

    Wat doen zorginstellingen om voedselverspilling tegen te gaan?

    Door | 14 november 2016

    De zorgsector is goed op weg als het gaat om het terugdringen van voedselverspilling. Klinkende resultaten werden al geboekt bij BrabantZorg en het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht. Dagelijks worden in deze zorginstellingen duizenden maaltijden bereid, waarvan tot een paar jaar geleden nog minstens twintig procent in de afvalbak verdween. Beide organisaties zetten zwaar in op verduurzaming en vonden dit niet meer acceptabel.

     

    Bij een eerste nulmeting in 2014 kwam BrabantZorg tot de confronterende conclusie dat er karren vol voedsel werden weggegooid. Anita van Hoof, locatiemanager bij de organisatie voor ouderenzorg: ‘Veel te veel en daarom hebben we ons ten doel gesteld om de verspilling in de grote keukens dit jaar onder de tien procent te krijgen. Meten is belangrijk om goed in kaart te krijgen wat er precies wordt weggegooid, zodat de keukens hun inkoopbeleid, menu’s en portiegrootte kunnen aanpassen.’ De verspilling in de zevenentwintig grote keukens van Brabantzorg werd in minder dan twee jaar tijd teruggebracht naar ruim veertien procent.

     

     

    ‘Zoveel weggooien is niet meer acceptabel’

     

    Het UMC Utrecht voert sinds 2013 jaarlijks een meting uit met de methodiek van Wageningen University & Research. In 2015 werd een reductie van achttien procent ten opzichte van de meting in 2013 gerealiseerd en voor 2020 wil het ziekenhuis een reductie van vijfendertig procent ten opzichte van 2013. De grootste verspilling bleek te zitten in het niet consumeren van de warme maaltijd door patiënten in het ziekenhuis.

     

    Porties

    Esther Willems, stafadviseur duurzaamheid in het UMC Utrecht, vertelt hoe deze reductie door het cluster voeding samen met de verpleegafdelingen werd gerealiseerd. ‘Door meer contact tussen de voedingsassistent en de verpleging weten we wanneer een patiënt naar huis gaat of voor een ingreep niets mag eten en dus geen eten hoeft te bestellen. Met een maaltijdbon kunnen ze indien mogelijk zelf naar het restaurant te gaan’, zegt Willems. ‘Door invoering van een nieuw voedingsmanagementsysteem is de tijd tussen bestellen en consumeren verkort. Patiënten kiezen op een scherm aan het bed hun maaltijd en de grootte van de porties. Er zijn diverse menu’s (goed gekozen, vegetarisch, enz.) maar je kan ook via losse componenten je maaltijd samenstellen. Omdat we er realistische foto’s bij plaatsen kan de patiënt een keuze maken die voldoet aan de verwachtingen. Het formaat van de borden is aangepast, zodat je minder opschept en de maaltijd er aantrekkelijker uit ziet. Ook door de presentatie, bijvoorbeeld toefjes maken van de aardappelpuree, wordt de patiënt verleid om het eten op te eten.’

     

     

    ’Verleid de patiënt om alles op te eten’

     

    Het UMC Utrecht meet dagelijks hoe de patiënt de warme maaltijd heeft ervaren. Met deze gegevens passen de koks hun ingrediënten en menu’s aan. Ze kijken bijvoorbeeld of een nieuwe maaltijdsalade goed wordt ontvangen qua patiënttevredenheid, maar ook qua waste. Op basis van deze metingen worden er regelmatig aanpassingen gedaan in de receptuur. ‘Voor een aantal patiëntengroepen gaan we nog verder de diepte in’, vervolgt Willems. ‘Zo blijkt het voor oncologiepatiënten goed te werken om vaker per dag een kleinere portie te eten. Hiermee gaan we tevens ondervoeding tegen en wordt sneller herstel bevorderd.’

     

    Cursus

    Bij BrabantZorg gingen alle koks op cursus. Niet alleen was het belangrijk om slimmer in te kopen en voorraad te beheren, er moest ook creatiever gekookt gaan worden. Maar er was meer nodig. Zo vragen de gastvrouwen nu dagelijks aan de bewoners wat ze lekker vonden of waarom een bord niet is leeggegeten. Van Hoof: ‘Dat levert goede informatie op voor de koks, ze weten beter wat de wensen zijn van de bewoners. Het keuzemenu is ingeperkt, de koks maken nu minder van tevoren klaar en als het hard loopt maken ze bij. Ze hebben tevens geleerd om overgebleven voedsel niet weg te gooien maar de volgende dag te verwerken.’ Ook in Utrecht werden de koks creatiever. Van oud brood maken ze tosti’s en van overgebleven fruit of vleeswaren kunnen kleine gerechtjes worden gemaakt als tussendoortje. Te veel inkopen en producten over de datum laten gaan is niet meer de gewoonte.

     

    Besparen

    Besparen is niet altijd het ultieme doel. Zowel het UMC Utrecht als Brabantzorg zetten de vrijkomende financiële middelen in om gezonder en duurzamer in te kopen. ‘Onze organisatie wil verduurzamen en dat passen we ook toe op de voeding’, zegt van Hoof. ‘Het aandeel biologisch geproduceerde voeding neemt toe en we kijken naar zaken als vervoerskilometers en het gebruik van streek- en seizoensproducten. BrabantZorg zet vaker vegetarische maaltijden op het menu. Nu is dat nog één keer per maand, maar dat gaan we geleidelijk ophogen. We zien het als onze verantwoordelijkheid om overal waar mogelijk bij te dragen aan verduurzaming.’ Veel zorginstellingen delen deze visie, maar ook de besparing in harde euro’s kan een motiverende factor zijn.

     

    Samenwerken

    Een groeiend aantal organisaties realiseert zich dat hier winst te behalen valt. Ervaringen en resultaten worden onderling gedeeld. Zo werken de universitaire ziekenhuizen samen in diverse duurzaamheidsprojecten. ‘Wij hebben van het ministerie een subsidie gekregen om het project tegen voedselverspilling te trekken’, vertelt Willems. ‘Uiteindelijk heeft dit geleid tot de campagne ‘Samen de Spil’. Hiermee worden zorginstellingen gemotiveerd en geïnformeerd om voedselverspilling tegen te gaan.’ Acht UMC’s en een 15-tal cure- and care-instellingen in het Rijnmondgebied hebben intensief samengewerkt aan het terugdringen van voedselverspilling. Reducties van twintig tot dertig procent in het eerste jaar blijken heel realistisch. Deze goede resultaten kunnen achterblijvende zorginstellingen over de streep trekken en de voedselverspilling in de sector nog verder terugdringen. In november start een nieuw landelijk programma, Duurzaam en Gezond aan Tafel.

     

     

    Meer lezen:

    Duurzaam en gezond aan tafel

    Samen de Spil

    Duurzaamheidsverslag UMC Utrecht

    MVO NetwerkZorg

     

    Over Eveline van Herwaarden

    Eveline van Herwaarden is freelance journalist, gespecialiseerd in gezondheidszorg, voeding en duurzaamheid. Met haar bureau Fine Point schrijft zij graag over innovatieve organisaties met een passie voor een betere wereld.

    Reacties

    We hopen dat de discussies die plaatsvinden op TGTHR energiek en constructief zijn en aanzetten tot nadenken! Om een reactie te kunnen plaatsen moet je je inloggen of gratis registreren. Je eerste reactie moet door de redactie worden goedgekeurd. De hieropvolgende reacties worden automatisch geplaatst. De redactie houdt zich het recht voor te lange reacties in te korten. Reacties die overdreven commercieel, kleingeestig, beledigend of off-topic zijn, kunnen door de redactie worden verwijderd. Alle berichten worden eigendom van TGTHR.

    Magazine TGTHR

    Wil jij de nieuwsbrief ontvangen?

    Met onze nieuwsbrief ben je altijd op de hoogte van de laatste duurzame artikelen,
    whitepapers, events en interessante blogs! Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

    Klik hier om je aan te melden
  • We willen allemaal duurzaam bezig zijn, maar óók blijven ondernemen. Daarom informeren wij je met zorgvuldig geselecteerde artikelen over duurzaam ondernemen. Hiermee willen wij je verbinden met ons netwerk én handvatten geven om een succes te maken van duurzaamheid binnen jouw organisatie.

  • Copyright 2018 | TGTHR, samen duurzaam ondernemen